Waarom ziekteverzuim in september oploopt (en wat je eraan kunt doen)

De koffers zijn uitgepakt, de inbox is leeg geschoten en het werkritme lijkt weer op stoom. En dan, ergens in de tweede of derde week van september, valt het eerste bericht van de bedrijfsarts binnen. Daarna nog een paar. Voor veel werkgevers is dit een terugkerend patroon: na een rustige zomer stijgt het aantal ziekmeldingen in september merkbaar. Dat is geen toeval en ook geen administratief buikje, de cijfers laten een echte piek zien, met een duidelijke oorzaak.

Het patroon in de cijfers

Nederlandse arbodiensten die samen voor ruim 1 miljoen werknemers verzuimdata bijhouden, zagen het verzuimpercentage in juli 2026 dalen naar 4,7 procent, tegenover 4,8 procent in juni. Ondanks die daling was dit wel het hoogste verzuimpercentage voor de maand juli in jaren. Vakantiemaanden dempen het verzuim traditioneel, maar dat effect is tijdelijk.

Die cijfers laten ook zien hoe scherp dat patroon is: in 2025 lag het aantal ziekmeldingen in september 72 procent hoger dan in augustus.

Twee verschillende oorzaken achter dezelfde piek

Die stijging heeft niet één simpele verklaring. Een deel is administratief: tijdens de vakantieperiode worden ziekmeldingen soms later doorgegeven of pas geregistreerd zodra iemand weer aan het werk gaat. Maar dat verklaart niet alles.

Uit een analyse van langdurig verzuim over meerdere jaren blijkt dat het aantal ziekmeldingen van augustus naar september sterker toeneemt bij stressgerelateerde klachten dan bij aandoeningen die minder met werk samenhangen, zoals hart- en vaatziekten. Na de zomer ontstaan dus ook daadwerkelijk meer nieuwe verzuimgevallen, vooral door stressgerelateerde klachten.

Waarom juist stressklachten in september toenemen

September is voor veel mensen de maand waarin werk, privéverplichtingen en dagelijkse routines weer tegelijk op gang komen: school begint weer, agenda’s lopen vol, en de rust van de vakantie maakt plaats voor de volle draaimolen van alledag. Dit staat ook wel bekend als de post-vakantiedip: een tijdelijke periode waarin mensen moeten wennen aan het ritme van alledag.

Belangrijk is wel dat stressgerelateerd verzuim zelden van de ene op de andere dag ontstaat. Stressgerelateerde klachten die na de zomer tot verzuim leiden, ontstaan vaak niet pas in september, maar al eerder. Regelmatig is er dan al langer sprake van oplopende druk of overbelasting, en is de terugkeer naar het werk het moment waarop die klachten zichtbaarder worden. September werkt dus vaak als vergrootglas voor problemen die er al lagen, niet als plotselinge nieuwe oorzaak.

De vakantie is korter dan je zou willen

Dat sluit aan bij wat bekend is over hoe lang een vakantie-effect eigenlijk aanhoudt. Onderzoek naar herstel tijdens vakanties laat zien dat de energie en het welzijn die een vakantie oplevert, alleen langer aanhouden als iemand ook echt loskomt van het werk. Voor wie tijdens de vakantie de mail bleef checken of moeilijk kon schakelen, is dat oplaadeffect al veel eerder verdampt, ruim voordat september begint.

Voor werkgevers betekent dit dat de “septemberdip” niet begint in september. De basis wordt al in juli en augustus gelegd, in hoe goed medewerkers daadwerkelijk konden loskomen en of onderliggende werkdruk tijdens de vakantie is opgelost of alleen tijdelijk op pauze stond.

Wat kunnen werkgevers doen?

Een deel van de septemberpiek is niet te voorkomen: sommige meldingen zijn simpelweg vertraagd binnengekomen. Maar het stressgerelateerde deel biedt wel degelijk aanknopingspunten.

• Herken signalen van overbelasting vroegtijdig, vóór september, in plaats van te wachten tot iemand zich ziek meldt
• Maak werkdruk en prioriteiten bespreekbaar zodra de vakantieperiode voorbij is, niet pas wanneer het misgaat
• Geef teruggekeerde medewerkers ruimte voor een geleidelijke herstart in plaats van meteen een volle agenda
• Zorg dat structurele knelpunten die vóór de zomer al speelden, niet gewoon weer oppakken waar ze gebleven waren
• Schakel op tijd bedrijfspsychologische hulp in bij de eerste signalen, in plaats van te wachten tot verzuim onvermijdelijk is

Werkgevers kunnen hier een reëel verschil maken: door verwachtingen helder te maken en medewerkers de ruimte te geven om het werkritme weer op te pakken, in plaats van te verwachten dat iedereen op de eerste werkdag alweer op volle snelheid draait.