De kracht van preventie in Friese organisaties

Verzuim voorkomen kost een werkgever in Friesland minder tijd, geld en energie dan verzuim oplossen. In dit artikel lees je wat preventie in Friese organisaties inhoudt, welke vier pijlers werken en hoe je klein begint.

Waarom preventie in Friesland loont

Friesland telt ruim 665.000 inwoners en ongeveer 287.000 werknemersbanen. Ongeveer een op de vijf van die banen zit in zorg en welzijn. Daarna volgen handel en industrie (CBS, cijfers 2025 en 2026).

De arbeidsmarkt is er krap, maar minder krap dan in de rest van het land. UWV telt in het tweede kwartaal van 2026 in Friesland 2,8 openstaande vacatures per kortdurende WW’er, tegenover 3,3 landelijk. Ook noemt 29 procent van de Friese werkgevers personeelstekort een probleem, tegenover 36 procent landelijk (UWV, op basis van de Conjunctuurenquête van juli 2025).

Toch voel je uitval snel, zeker in een klein team. UWV schrijft dat personeelstekort leidt tot een hogere werkdruk, en dat ruim een kwart van het werkgerelateerde verzuim daaraan is toe te schrijven. Het ene verzuimgeval kan zo het volgende in de hand werken: wie uitvalt, legt extra druk bij de collega’s.

Meer over onze aanpak in de provincie lees je op verzuim voorkomen in Friesland. Lees ook hoe werkgevers in Overijssel en Flevoland verzuim voorkomen, of bekijk alle regio’s.

Wat preventie is, en wat niet

Verzuim voorkomen betekent ingrijpen voordat het misgaat. Je zorgt dat iemand zich niet ziek hoeft te melden. In de praktijk komt dat neer op vier dingen:

• een werkomgeving waarin mensen hun werk goed kunnen doen;
• signalen vroeg herkennen en bespreekbaar maken;
• laagdrempelige hulp, zonder lange wachttijd;
• leidinggevenden en medewerkers leren omgaan met druk.

Eén losse training of een poster in de gang is daarvoor te weinig. Preventie moet terugkomen in hoe je elke week met je team werkt.

Vier pijlers van preventie

• 1. Maak werkdruk bespreekbaar. Over werkdruk wordt in veel teams weinig gepraat, terwijl iedereen hem voelt. Vraag in het teamoverleg daarom ook hoe het gaat, naast wat er af moet. Vaak blijkt dan dat taken anders verdeeld kunnen worden of dat iets kan wachten.
• 2. Leer leidinggevenden signalen herkennen. Zij zien als eerste dat het met iemand minder gaat. Leer ze overbelasting herkennen, een gesprek voeren zonder te dringen en doorverwijzen als dat nodig is. Met teamcoaching werk je hieraan binnen het team zelf.
• 3. Bied laagdrempelige hulp. Zorg dat medewerkers weten waar ze terechtkunnen voordat iemand is uitgevallen. Dat kan met een spreekuur op locatie, een externe vertrouwenspersoon of toegang tot een bedrijfspsycholoog. Bij Probaat werken we zonder wachtlijst, omdat snelheid dan telt.
• 4. Werk aan veerkracht en grenzen. Wie weet wat hij nodig heeft en waar zijn grens ligt, trekt eerder aan de bel. Bekijk hoe dat in de praktijk gaat bij grenzen aangeven op werk.

Wat uitval kost, en wat de wet vraagt

Bij ziekte betaal je als werkgever minimaal 70 procent van het loon door, maximaal 104 weken lang. In de meeste cao’s staat dat je het eerste ziektejaar 100 procent betaalt (UWV).

Zet daar de kosten van preventie naast. Voorkom je één langdurig verzuimgeval, dan bespaar je in dit rekenvoorbeeld tienduizenden euro’s aan loonkosten.

Zo start je klein met verzuimpreventie

Je hoeft niet meteen een groot programma uit te rollen. Dit is een logische volgorde:

• Doe een nulmeting. Hoe hoog is het verzuim nu, hoe vaak melden mensen zich ziek, en wat zeggen medewerkers zelf?
• Kies een eerste stap die past. Een spreekuur, een training voor leidinggevenden of een teamsessie over werkdruk.
• Train je leidinggevenden. Zij moeten weten waar ze op letten en hoe ze het gesprek beginnen.
• Maak hulp makkelijk te vinden. Vermeld waar medewerkers terechtkunnen, en dat het vrijwillig en vertrouwelijk is.
• Kijk na een half jaar wat werkt. Vergelijk met de nulmeting en stel bij.

Veelgestelde vragen