Werken met fibromyalgie

Een medewerker met fibromyalgie ziet er meestal kerngezond uit, en juist dat maakt het voor jou als werkgever lastig. De pijn en vermoeidheid zijn onzichtbaar, wisselen per dag en laten zich slecht plannen. Toch wil zo iemand vaak dolgraag aan het werk blijven. De vraag is niet of dat kan, maar hoe je het werk zo inricht dat het houdbaar blijft. In deze gids lees je hoe je dat praktisch aanpakt, met de nadruk op re-integratie en behoud van goede mensen.

Fibromyalgie op de werkvloer: wat je merkt

Fibromyalgie is een vorm van chronische pijn door het hele lichaam, vaak samen met extreme vermoeidheid, stijfheid en concentratieproblemen. Voor jou als werkgever telt vooral het grillige karakter: de ene week gaat het prima, de andere week kost een gewone werkdag alle energie. Dat maakt het onvoorspelbaar, en onvoorspelbaarheid voelt op de werkvloer al snel als onbetrouwbaarheid. Terwijl het dat zelden is.

Waar je in de praktijk tegenaan loopt:

• Goede en slechte dagen. Iemand kan maandag een presentatie moeiteloos draaien en woensdag nauwelijks achter het bureau blijven zitten. Dat is geen kwestie van inzet.
• Onzichtbare klachten. Omdat er niets aan de buitenkant te zien is, wordt de last vaak onderschat, door collega’s en soms door de medewerker zelf.
• Vermoeidheid die stapelt. Een drukke ochtend kan een hele middag of avond kosten. Herstel gaat langzamer dan bij een gewone griep.
• Concentratie die hapert. De zogeheten fibromist maakt langdurig focussen soms zwaar, wat op kantoorwerk direct effect heeft.

Begin bij het gesprek, niet bij de diagnose

Je hoeft geen medisch expert te worden. Wat je medewerker nodig heeft, hangt namelijk niet af van het etiket, maar van hoe fibromyalgie bij die ene persoon uitpakt. Daarom werkt een open gesprek beter dan een lijstje met standaardmaatregelen.

Een paar dingen die het gesprek makkelijker maken:

• Vraag door op wat wel en niet lukt. Welke taken kosten de meeste energie, en op welke momenten van de dag zit iemand het beste in zijn vel?
• Laat je eigen aannames los. Wat voor de een een kleine moeite is, is voor de ander een dagvullende uitputtingsslag. Ga uit van het verhaal dat je hoort.
• Maak het herhaalbaar. De klachten wisselen, dus een afspraak van vandaag past over drie maanden misschien niet meer. Kom er regelmatig kort op terug.
• Houd het veilig. Wie zich niet beoordeeld voelt op ziekte, durft eerder aan de bel te trekken voordat het misgaat.

Werk dat past: van werktijden tot jobcarving

De meeste mensen met fibromyalgie kunnen blijven werken, mits het werk zich een beetje naar hen voegt. Vaak zijn dat kleine aanpassingen met een groot effect op de houdbaarheid.

• Flexibele werktijden. Later beginnen op stijve ochtenden of de dag anders indelen scheelt vaak meer dan een paar uur minder werken.
• Afwisseling en pauzes. Regelmatig wisselen tussen zittend en staand werk, en korte rustmomenten inbouwen, voorkomt dat de klachten oplopen.
• Een werkplek die klopt. Een goede stoel, de juiste bureauhoogte en rustige ruimte helpen om energie te sparen voor het werk zelf.
• Thuiswerken waar het kan. Reistijd en prikkels wegnemen geeft ruimte, zeker op mindere dagen.
• Jobcarving. Haal de taken die stelselmatig te zwaar zijn uit het takenpakket en vul dat aan met werk dat wel past. Zo houd je iemands kennis en ervaring binnen, in een rol die klopt.

Belangrijk is dat je deze aanpassingen samen bedenkt en na verloop van tijd bijstelt. Wat nu werkt, kan over een half jaar aan verandering toe zijn.

Als het werk toch te zwaar wordt

Soms lukt het ondanks alle goede wil niet om in de huidige functie te blijven. Dan telt vooral hoe snel en zorgvuldig je reageert. Hoe langer iemand thuiszit zonder passende begeleiding, hoe moeilijker de terugkeer wordt.

• Blijf op een warme manier contact houden, ook als iemand een tijd uit beeld is.
• Kijk breder dan de huidige functie: soms past ander werk binnen de organisatie beter bij wat iemand nog wel kan.
• Schakel op tijd professionele begeleiding in, zodat de opbouw in een verantwoord tempo gaat.

Een goed opgezet re-integratietraject zorgt ervoor dat iemand met de juiste begeleiding en op een haalbaar tempo weer aan het werk komt, in een rol die vol te houden is.

Veelgestelde vragen