De rol van de vertrouwenspersoon voor psychologische veiligheid op de werkvloer

Een veilige werkvloer begint bij een plek waar je mensen terechtkunnen als er iets speelt: pesten, intimidatie, ongewenste omgangsvormen of een conflict dat maar blijft sudderen. Daar is de vertrouwenspersoon voor. Steeds meer werkgevers in Noord-Nederland regelen dit bewust, zeker nu er een wetsvoorstel ligt dat een vertrouwenspersoon verplicht gaat stellen. In deze gids lees je wat de rol precies inhoudt, wanneer een vertrouwenspersoon (straks) verplicht is en waarom jullie vaak beter af zijn met iemand van buiten.

Wat doet een vertrouwenspersoon precies?

Een vertrouwenspersoon is het eerste aanspreekpunt voor medewerkers die te maken krijgen met ongewenst gedrag of een vertrouwenskwestie. Denk aan pesten, discriminatie, (seksuele) intimidatie, agressie of een conflict dat iemand niet zomaar met de leidinggevende durft te delen. De vertrouwenspersoon luistert, vangt op en denkt mee over mogelijke vervolgstappen, altijd vertrouwelijk en aan de kant van de medewerker.

Belangrijk: een vertrouwenspersoon oordeelt niet en onderzoekt niet. De medewerker houdt zelf de regie en bepaalt of en welke stap er volgt. Daarnaast heeft de vertrouwenspersoon een signalerende en adviserende rol richting de organisatie: welke patronen komen terug en waar kan het beleid beter? Zo help je niet alleen individuele mensen, maar werk je ook aan een structureel veiliger klimaat.

Wanneer is een vertrouwenspersoon verplicht?

Op dit moment is een vertrouwenspersoon nog niet wettelijk verplicht. Wel ben je als werkgever op grond van de Arbowet verplicht om je mensen te beschermen tegen psychosociale arbeidsbelasting (PSA), zoals pesten en intimidatie. Een vertrouwenspersoon is daarvoor een logisch en veelgebruikt middel, maar de wet schrijft die functie vandaag nog niet dwingend voor.

Dat verandert waarschijnlijk. Er ligt een initiatiefwetsvoorstel dat een vertrouwenspersoon verplicht wil stellen voor werkgevers vanaf tien werknemers. De stand van zaken in 2026:

• De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel op 23 mei 2023 aan.
• Het ligt sindsdien bij de Eerste Kamer en is daar nog niet aangenomen. Het is dus nog geen geldende wet.
• In de voorgestelde vorm mag je de vertrouwenspersoon intern aanstellen of extern beleggen, bijvoorbeeld via een arbodienst of een gespecialiseerde partij.

Ons advies: wacht niet tot het moet. Wie de vertrouwenspersoon nu al goed regelt, voldoet straks moeiteloos aan de nieuwe eisen en laat vandaag al zien dat sociale veiligheid serieus wordt genomen.

Intern of extern: wat kies je?

Je kunt de rol intern beleggen bij een collega, of extern onderbrengen bij iemand van buiten de organisatie. Beide kan, maar de praktijk laat zien dat drempelverlaging en onafhankelijkheid vaak doorslaggevend zijn.

• Intern: korte lijnen en kennis van de organisatie, maar medewerkers stappen soms minder makkelijk naar iemand die ze dagelijks in de gang tegenkomen. Ook is een interne vertrouwenspersoon niet altijd geschoold voor de rol.
• Extern: maximale onafhankelijkheid en vertrouwelijkheid, plus gerichte deskundigheid. Zeker voor kleinere organisaties is dit vaak de meest praktische én meest veilige keuze.

Wil je de rol liever buiten de deur beleggen? Bekijk dan onze externe vertrouwenspersoon voor werkgevers in Noord-Nederland.

Zo herken je een goede externe vertrouwenspersoon

Niet iedereen die zich vertrouwenspersoon noemt, is er ook voor opgeleid. Uit de aandacht voor dit onderwerp blijkt keer op keer dat scholing en professionaliteit het verschil maken. Let daarom op een paar dingen:

• Aantoonbaar geschoold en aangesloten bij de beroepsstandaard voor vertrouwenspersonen.
• Echt onafhankelijk, zonder dubbele pet richting directie of HR.
• Laagdrempelig bereikbaar, zodat je mensen niet weken hoeven te wachten voordat ze hun verhaal kwijt kunnen.
• Verbonden met je bredere beleid rond preventie en verzuim, zodat signalen ook echt landen.

Bij Probaat combineren we die onafhankelijkheid met de nuchtere, praktische aanpak die past bij het noorden. We zijn snel bereikbaar, denken mee over je PSA-beleid en houden geen wachtlijsten aan, juist omdat vertrouwen niet kan wachten.

Veelgestelde vragen over de vertrouwenspersoon